Een afzuigkap met recirculatie: hoe het werkt en waar je op let

Een afzuigkap kan op twee manieren werken: met een afvoer naar buiten via een luchtkanaal, of met recirculatie via een koolstoffilter. Veel kappen kunnen allebei; het verschil zit in de montage. Bij recirculatie gaat de lucht eerst door een metalen vetfilter, dat vetdeeltjes vangt, en daarna door een koolfilter, dat geurstoffen bindt. De gezuiverde lucht wordt via een rooster terug de keuken in geblazen.

Wat een koolfilter niet doet, is vocht en warmte uit de lucht halen. Koken met open pannen brengt veel waterdamp in de keuken; bij afvoer naar buiten verdwijnt die, bij recirculatie blijft die in huis. Ook fijnstof, dat vooral vrijkomt bij bakken en braden, wordt door de meeste filters maar ten dele tegengehouden.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) stelt eisen aan de ventilatie van een ruimte met een opstelplaats voor een kooktoestel. Minimaal 21 dm³ per seconde van de afvoer van binnenlucht moet rechtstreeks naar buiten gaan: bij nieuwbouw staat dat in artikel 4.128, voor bestaande woningen in artikel 3.71. Omgerekend is dat ongeveer 75 m³ per uur.

Een recirculatiekap voert niets naar buiten af en telt daarvoor dus niet mee. In de meeste woningen wordt aan die eis voldaan met een ventiel van de mechanische ventilatie in de keuken of met natuurlijke ventilatie. Wie een keuken verbouwt, moet ervoor zorgen dat die afvoer blijft werken: een ventiel dat achter een nieuwe bovenkast verdwijnt, voert niets meer af.

Longfonds en Milieu Centraal adviseren een kap die naar buiten afvoert met een capaciteit van minimaal 300 m³ per uur. Het getal op de verpakking is een maximum onder ideale omstandigheden; een lang kanaal met bochten, een te smalle doorvoer of een verzadigd filter halen daar veel vanaf.

Bij een kap met afvoer naar buiten telt daarom het kanaal net zo zwaar als de motor: zo kort mogelijk, zo weinig mogelijk bochten, en een doorsnede die past bij de aansluiting van de kap. Een kap die met een smal verloopstuk op een te klein kanaal wordt gezet, maakt vooral lawaai.

In appartementen met een centraal mechanisch afzuigsysteem mag je meestal geen kap met eigen motor op het gezamenlijke kanaal aansluiten. Milieu Centraal schrijft dat je daar meestal een motorloze kap nodig hebt, omdat een kap met motor zo'n systeem kan ontregelen en buren dan elkaars kooklucht ruiken. Tegelijk waarschuwt Milieu Centraal dat een motorloze kap op het bestaande ventilatiekanaal vaak niet genoeg lucht afvoert, waardoor kooklucht en vocht blijven hangen.

Die twee adviezen spreken elkaar niet tegen; ze beschrijven het dilemma. In een flat is de volgorde daarom: eerst nagaan wat de VvE of de beheerder toestaat, dan kijken of een eigen afvoer door de gevel mogelijk en toegestaan is, en pas daarna kiezen tussen een motorloze kap op het kanaal of recirculatie met goede ventilatie ernaast.

Een kap die naar buiten afvoert, heeft een route naar de gevel of het dak nodig. Meestal is dat een kanaal boven de bovenkasten of in een verlaagd plafond, met aan het eind een muurdoorvoer met een terugslagklep, zodat er geen koude lucht of wind terug de keuken in komt als de kap uit staat. Aan de buitenkant komt een rooster in de gevel.

Bij een eengezinswoning is dat meestal een kwestie van goed plannen. In een appartement of een huurwoning is een nieuwe opening in de gevel niet vanzelfsprekend: de VvE of de verhuurder moet toestemming geven, en soms bepalen de regels van het gebouw hoe het rooster eruit moet zien. Vraag dat na voordat je een kap kiest; het antwoord bepaalt of recirculatie een keuze is of de enige mogelijkheid.

Let ook op het geluid. Een krachtige motor in een kap op de laagste stand is vaak stiller dan een zwakke motor die op de hoogste stand moet draaien om dezelfde hoeveelheid lucht te verplaatsen. De geluidswaarde staat op het energielabel van de kap.

Een kookplaat met afzuiging in het midden zuigt de damp naar beneden weg. Ook die werkt met afvoer naar buiten of met recirculatie, en voor beide gelden dezelfde natuurkundige grenzen: bij recirculatie blijft het vocht in huis. Het kanaal of het filterpakket zit in de onderkast of onder de plint, wat ruimte kost in de lades eronder. Bij een eiland zonder mogelijkheid voor een kap erboven is het een logische keuze.

Welke oplossing past, hangt dus af van de plek in huis, de regels van het gebouw en hoe je kookt. Dat bespreken we bij de opname en leggen we vast in het voorstel. Een afweging tussen materialen en uitvoeringen maken lukt makkelijker met de vergelijkingen op Eerlijke Bouw.