Een nieuwe keuken in een oud huis

Alleen in woningen van vóór 1960 kunnen nog loden leidingen in gebruik zijn, schrijft de Rijksoverheid; sinds 1960 zijn ze verboden vanwege de gezondheidsrisico's. In huizen van vóór 1945 was lood zeker gebruikelijk. Een loden leiding is grijs, dof en wat onregelmatig van vorm, en de verbindingen zijn verdikkingen in de leiding zelf in plaats van koppelstukken. Tikken erop geeft een doffer geluid dan op koper of ijzer.

Een nieuwe keuken is het moment om dit aan te pakken, omdat de leidingen dan toch vrij liggen. De eigenaar is verantwoordelijk voor de leidingen vanaf de watermeter het huis in; het waterbedrijf voor het deel tussen straat en meter. Let op een detail dat vaak vergeten wordt: als (een deel van) de aarding van de woning via de metalen waterleiding liep en die wordt vervangen door kunststof, moet er een aparte aardleiding voor in de plaats komen.

In woningen van vóór 1994 kan asbest zitten, onder meer in vensterbanken, vloertegels en plaatmateriaal. Met het blote oog is het vaak niet te herkennen; zekerheid geeft alleen een onderzoek. Asbest dat heel en niet bewerkt is, is meestal geen direct risico. Het wordt een risico als je gaat slopen, boren of zagen, en dat is precies wat er bij een nieuwe keuken gebeurt.

Particulieren mogen onder voorwaarden zelf beperkte hoeveelheden verwijderen: maximaal 35 m², alleen bepaalde materialen die in hun geheel verwijderd kunnen worden, na een melding bij de gemeente. Gelijmde vloertegels vallen daar bijvoorbeeld niet onder. Belangrijk: de particulier mag daarbij geen hulp inschakelen van een aannemer of andere professional. Wordt de sloop door een bedrijf gedaan, dan gelden de regels voor professionele verwijdering en is vaak een gecertificeerd bedrijf nodig.

Oudere woningen hebben volgens Milieu Centraal meestal een hoofdaansluiting van 1x25A. Voor een inductiekookplaat op twee groepen is dat vaak genoeg, maar dan moeten die groepen er wel zijn. In een meterkast met weinig groepen en een oude verdeelinrichting is een nieuwe keuken vaak het moment om de groepenkast te laten uitbreiden of vernieuwen. Alle details over perilex, groepen en verzwaren staan in aansluitingen voor een nieuwe keuken.

Let ook op de bedrading naar de keuken zelf. Oude leidingen zonder randaarde of met verouderde isolatie horen niet achter nieuwe kasten te verdwijnen. Een installateur kan beoordelen wat mag blijven.

Geen enkele oude keukenvloer is waterpas. Daarom wordt een keuken uitgezet vanaf het hoogste punt van de vloer: daar komt de plint het laagst, en overal elders worden de stelpoten iets verder uitgedraaid. Het verschil vang je op met de plint. Bij een groot hoogteverschil over de lengte van de keuken wordt de plint schuin gezaagd of de vloer eerst deels geëgaliseerd.

Wanden die niet haaks of niet vlak zijn, worden opgevangen met passtukken die op de lijn van de muur worden gezaagd. Een maatwerk werkblad wordt pas ingemeten als de kasten staan, zodat het blad de werkelijke muur volgt en niet de tekening.

Veel vooroorlogse woningen hebben een houten balklaag. Een gewone keukenwand is daarvoor geen probleem, maar een eiland met een massief stenen blad, een grote koel-vriescombinatie en een volle voorraadkast op één plek is een geconcentreerde belasting. Bij twijfel over de draagkracht is het verstandig een constructeur te laten kijken voordat het ontwerp vastligt.

Een houten vloer beweegt ook meer. Een lang keramisch of stenen blad, dat nauwelijks buigt, heeft dan een goede, vlakke ondersteuning nodig, en de kitnaden langs de wand moeten die beweging kunnen volgen.

In een oudere woning is de wand achter de oude keuken vaak de minst geziene plek van het huis. Na de sloop vind je er regelmatig oud tegelwerk op een ondergrond die niet vlak meer is, vochtplekken van een vroegere lekkage, leidingen die kris-kras in de wand zijn gefreesd, of een oude gasleiding die niet meer wordt gebruikt maar nooit is afgedopt.

Geen van die dingen is een reden tot paniek, maar elk ervan kost tijd als het pas op de montagedag wordt ontdekt. Daarom kijken we bij de opname in oudere woningen extra goed: waar lopen de leidingen, is de wand hol of massief, is er vocht. En in het voorstel staat wat er gebeurt als achter de keuken iets anders blijkt dan verwacht, zodat je niet voor een voldongen feit komt te staan.

Ook in een bestaande woning vraagt het Bouwbesluit dat uit een ruimte met een kooktoestel minstens 21 dm³ per seconde rechtstreeks naar buiten wordt afgevoerd. In oudere woningen gebeurt dat vaak via een rooster, een raam of een oud kanaal. Wie een nieuwe keuken plaatst, controleert of die afvoer niet achter een bovenkast verdwijnt en of een nieuw afvoerkanaal voor de afzuigkap door de gevel kan. Meer daarover in hoe een recirculatiekap werkt.