De juiste werkhoogte voor je keuken berekenen

Keukenfabrikanten zijn het over één ding eens: de juiste werkhoogte volgt niet uit je lichaamslengte maar uit de hoogte van je elleboog. Twee mensen van dezelfde lengte kunnen een verschillende ellebooghoogte hebben, omdat de verhouding tussen romp en benen verschilt.

Bij snijden, kneden en afwassen werk je met je onderarmen iets naar beneden. Staat het werkblad te laag, dan buig je voorover en belast je je onderrug. Staat het te hoog, dan trek je je schouders op. Beide merk je niet na één keer koken, maar wel na een jaar.

Op de kookplaat staat een pan van tien tot twintig centimeter hoog, en je wilt erin kunnen kijken en roeren zonder je armen op te tillen. Daarom adviseert fabrikant nobilia voor het kookvlak ongeveer 25 cm onder de ellebooghoogte, tegen 10 tot 15 cm voor de spoelbak. Schüller noemt hetzelfde principe: een lager kookgedeelte geeft overzicht over de pannen, een hogere spoelzone maakt afwassen makkelijker.

In de praktijk betekent dat niet dat elke keuken drie hoogtes krijgt. Een kookeiland dat een paar centimeter lager ligt dan de spoelwand, of een kookplaat in een lager deel van het blad, zijn gangbare oplossingen. Een hoogteverschil in één doorlopend blad vraagt wel een extra zijkant of opstaande rand, en dat hoort in het ontwerp te staan.

Werkhoogte gaat niet alleen over het blad. Een oven of combimagnetron in een hoge kast, met de onderkant van de deur ongeveer op heuphoogte, voorkomt dat je voor elke ovenschaal diep moet bukken. Een verhoogd ingebouwde vaatwasser doet hetzelfde bij het in- en uitruimen. Dat kost wandruimte, want die apparaten verdwijnen dan uit de onderkasten, en daarom is het een keuze die je bij de opstelling maakt.

Let bij een afwijkende werkhoogte op de inbouwmaten van de vaatwasser. Een volledig geïntegreerde vaatwasser past in een nis met een minimale en een maximale hoogte, en die staat in de installatiehandleiding van het apparaat. Wie de werkhoogte fors verhoogt, heeft soms een model voor een hogere nis nodig.

Werkhoogte en bovenkasten hangen samen. Tussen de bovenkant van het werkblad en de onderkant van de bovenkasten houdt IKEA in zijn installatiegids 60 cm aan; andere fabrikanten zitten in dezelfde orde van grootte. Hang je de bovenkasten lager, dan stoot je je hoofd bij het voorbereiden en kijk je slecht over het blad. Hang je ze hoger, dan wordt de bovenste plank voor kortere mensen onbereikbaar.

Gaat de werkhoogte omhoog, dan schuiven de bovenkasten dus mee. In een ruimte met een laag plafond of een raam boven het blad kan dat betekenen dat er een rij bovenkasten minder past. Reken het daarom in één keer door: werkhoogte, ruimte boven het blad, hoogte van de bovenkasten en de ruimte tot het plafond.

Aan een eiland of schiereiland wordt vaak ook gegeten of gewerkt. Een werkblad op keukenhoogte is dan een barhoogte: je zit er op een hoge kruk, niet op een gewone stoel, want een eettafel ligt ruim lager. Wie aan het eiland wil zitten op gewone stoelen, heeft een verlaagd deel nodig, en dat is een tweede bladhoogte in het ontwerp.

Voor de knieën is een overstek nodig. Steekt het blad meer dan 25 cm voorbij de kast uit, dan adviseert IKEA een extra steun. Bij zware bladen van steen of keramiek bepaalt de leverancier van het blad hoeveel overstek zonder steun mag; dat hoort in de tekening te staan.